لاروایی

لاروایی یکی از تعاونی‌های سنتی مردم مران است که در روستا و در دل اوباتو بوجود آمده است. تفکر در مفهوم لاروایی و یافتن معادلی برای آن شاید بسی دشوار باشد زیرا این کار هنجار و رفتاری خاص خود را دارد که شاید در سایر مناطق مشابهی نداشته باشد. البته واژه دیگری در زبان کردی و گویش محلی به نام «گَله گوشتی» هست که می توان گفت تا حدی نزدیک به لاروایی است اما نه به تمام معنا، واژه‌ی «لاروایی» به مفهوم خرید مشترک و همکاری افراد در یک امر اطلاق می‌شود. که مردم مران برای امر تأمین گوشت مورد نیاز خود بکار برده‌اند. شرایط لاروایی اینگونه است که مردم روستا چند وقت یک بار علی الخصوص در فصل سرد سال برای تأمین گوشت مورد نیاز خانواده‌های خود اقدام به خرید یک رأس حیوان سالم و چاق که از جمله شروط بود می‌کردند و سپس مبلغ تمام شده حیوان به سهم‌های برابر تقسیم می‌‌کنند(البته گاهاً سهم‌‌ها خود در میان افراد به سهم‌های دیگر تقسیم می‌شوند).

بعنوان مثال خرید یک رأس گوسفند که صد هزار تومان قیمت داشته باشد به بیست سهم پنج هزار تومانی تقسیم می‌شود. بیست خانوار یا نفر قادر به خرید آن خواهند بود شرط اول اینکه حیوان ذبح می‌شود و کلیه استخوان و گوشت به بیست قسمت مساوی تقسیم می‌شود. ناگفته نماند کله پاچه و پوست فروخته می‌شود و مبلغ آن بر روی سهام تقسیم می‌شود. افرادی که در کار با چاقو مهارت کامل دارند حیوان را ذبح و تکه تکه می کنند و فردی عادل و صادق گوشت را تقسیم کرده و از روی لیستی که در اختیار دارد به افراد سهام دار گوشت می دهد و جالب اینکه قسمت های موردنظر از نظر مقدار استخوان و گوشت کاملاً هم‌ وزن و هم اندازه هستند و بعد از پایان کار مردم با اعلام رضایت از همدیگر به خانه‌های خود بر می‌گردند.

انجام این کار که می‌تواند یک تعاونی سنتی به قدمت نیاز انسان باشد پس در واقع شرایط طبیعی و صعب العبور بودن روستا موارد از این دست را به وجود می آورد. اکنون که این روستا نسبت به گذشته بیشتر با شهر ارتباط دارد اما این پدیده با قدرت بیشتری انجام می‌شود این امر تحت تأثیر فرهنگ شهرنشینی و تحولات اجتماعی روز انسان قرار نگرفته است و اینکه اختصاص مکانی خاص در روستا و مکانهای عمومی روستا برای این امر خودبخود در حفظ نگهداری آن تأثیرگذار خواهد بود. امروزه لاروایی هر زمستان در روستا اجرا می‌شود نکته جالب اینکه افرادی که از این روستا مهاجرت کرده‌اند معمولا بیشترین سفارش‌ را برای خرید گوشت از لاورایی مران دارند.

پس لازم است که قلم به دستان در این امر بیشتر کاوش نمایند و پیشنهاد من برای حفظ این میراث این است که در زمینه فرهنگی و توسعه زیربنای آن بیشتر کار شود به گونه ای که والدین شرایط و اهمیت آن را برای فرزندان خود توضیح دهند.

نکات خاصی در زمینه فلسفه وجود آن می‌توان ذکر کرد.

۱. یکی از نکات تأمین نیاز مردم است و اینکه انسان برای نیاز خود لازم است با همدیگر همکاری داشته باشند چرا که نیازهای انسان بسیار متنوع است که به تنهایی فرد قادر به تأمین آن نیست.

۲. اینکه چرا این تعاونی سنتی در چنین روستای شکل گرفته باید بیشتر به موقعیت طبیعی و صعب العبور بودن روستا در فصل سرد سال و دور بودن از شهرها مردم را وادار کرده باشد که با همدیگر همکاری داشته باشند.

۳. مورد دیگر هنجارهای خاص که در آن کاملاً از طرف مجریان به به نحواحسن رعایت می‌شود. از جمله آنها سالم بودن و یا چاق بودن حیوان است. و نکته مهم این است که افراد شرکت کننده بعد از پایان لاروایی با رضایت کامل محل را ترک می کنند.


منبع: یاداشت های آقای "محمد نجاتی"
/ 0 نظر / 33 بازدید